Het schaakbord

Over het schaakbord zelf bestaan er niet zo veel schaaklessen. Heel het schaakspel lijkt zich af te spelen rond de loop van de stukken, maar het geeft vaak nieuwe inzichten om het ook eens vanuit het bord te bekijken.
Net zoals iedereen die tekenles heeft gevolgd geleerd heeft dat soms een veel betere tekening ontstaat door niet de objecten zelf te tekenen maar door de negatieve ruimte in te vullen, zo kan dat ook het geval zijn bij het schaken.

Toch houdt het bij de schaaklessen over het schaakbord vaak op bij het benoemen van de velden. Dat is jammer, want juist het denken vanuit het bord draagt bij tot het vormen van plannen en het spelen van meer strategische zetten. Maar ook de tactische zetten worden bij dit denken vanuit het bord vaak eenvoudiger.
Ook de kleuren van de velden, het zien van diagonalen, rijen, lijnen en cirkels en vooral de snijpunten hiertussen maken het vaak veel eenvoudiger om de tactische mogelijkheden in een schaakstelling te doorzien.

Als voorbeeld in het eindspel is er de oppositie. Bijna iedereen hier zal de oppositie tussen twee koningen wel kennen. Hierbij bevinden de koningen zich op dezelfde lijn met 1 veld ertussen. Behalve deze meest bekende vorm is er nog de verre oppositie, waarbij er 3 of 5 velden tussen de twee koningen zijn. De koningen kunnen elkaar ook horizontaal tegenhouden met de horizontale oppositie. En dan zijn er ook nog de diagonale en de virtuele oppositie, waarbij deze laatste twee een soort van samenstelling van de verticale en horizontale oppositie vormen. Al met al een heel getel.
In plaats van te tellen kan ook naar de rechthoek op het bord worden gekeken zoals deze door de twee koningen wordt opgespannen. Als alle hoekvelden dezelfde kleur hebben dan is er sprake van oppositie en anders niet. Dat lijkt toch wel een heel stuk eenvoudiger.

Chess Teacher

De PHP-code zoals die op deze site gebruikt wordt om op basis van de Fen-notatie een schaakdiagram te tekenen, en die hier ook is te downloaden, is op Chess Teaching omgeschreven tot een plugin voor WordPress. Dit soort terugmeldingen stel ik zeer op prijs.
  :-)

De genoemde schaaksite streeft een vergelijkbaar doel na, namelijk het publiceren van schaaklessen en oefenmateriaal. In dit kader is ook de link naar  Chess Tactics nog interessant. Deze site lijkt ongeveer stap 2 uit de stappenmethode (in het Engels) te behandelen. Naar aanleiding van het vorige stukje over tactiek en strategie werd ik op deze site attent gemaakt.

Blijkbaar zijn er meer schaakleraren in de wereld, die hun lesmateriaal op het web willen zetten.


Update 2010
Chess Teaching heet nu Chess Teacher Lessons en heeft een eigen domein. Bovenstaande link is aangepast.

Tactiek en strategie

Bij schaken gaat het om zowel de tactiek als de strategie, maar wat is nu precies het verschil?

Tactiek gaat bij het schaken over de combinaties van zetten of manoeuvres met als doel een materieel overwicht te krijgen, terwijl strategie zich richt op het verkrijgen van een betere stelling.
Tactiek begint dus al bij het eenvoudige slaan, maar omvat ook alles wat zich hierop richt zoals bijvoorbeeld de voordelige ruil en de dubbele aanval. Strategie kijkt meer neer de statische eigenschappen zoals het pionnenstructuur en de plaats van de koningen op het bord.
Tactiek richt zich dus ook meer op de korte termijn, terwijl strategie zich op de langere termijn richt. Door een aantal strategisch goede zetten krijg je het uiteindelijk voor elkaar dat de tactische schermutselingen die later plaats gaan vinden in je voordeel uitpakken.

Een speler heef dus altijd de kennis van tactiek nodig, zelfs als hij voornamelijk strategisch speelt. Hij moet namelijk de tactische mogelijkheden die hierdoor op termijn ontstaan wel herkennen.
Dit maakt het ook duidelijk waarom we in de schaaklessen eerst wat van tactiek moeten leren voordat we ons op de strategie kunnen richten. Maar kennis van die strategische aspecten is wel nodig, omdat het zich voordoen van tactische mogelijkheden niet geheel aan het toeval kan worden overgelaten. Het maken van een plan op basis van de kenmerken van de huidige stelling blijkt uiteindelijk vaak bepalend te zijn voor de uitslag van de partij.

Bij beginnende spelers speelt de schaakstrategie nog niet zo'n grote rol. In eerste instantie gaat het hier vooral om de tactische zaken, te beginnen bij 'Sla een ongedekt stuk' en het zorgen dat je zelf je stukken niet laat slaan.

Ratingsite

Met het beschikbaar komen van de nieuwe ratings (van 1 februari 2007) wil ik even wijzen op de ratingsite van Mark Huizer. Hierop kun je niet alleen de ratinggrafieken van spelers en verenigingen bekijken, maar ook zelf allerlei ranglijsten samenstellen.
Hiervan kunnen alle clubs en bonden handig gebruik maken. Zo kun je bijvoorbeeld de ratinglijst van alle jeugdspelers van de Noordelijke Schaakbond bekijken.