Schaken en kunst

Op woensdag 8 oktober wordt in bij DGT in Enschede de tentoonstelling Schaakkunst geopend. Er is dan kunst te zien die alles te maken heeft met schaken. En er zijn schaakspullen te zien die alles te maken hebben met kunst en cultuur.

De opening wordt verricht door Eddy Schuyer, voorzitter van de Koninklijke Nederlandse Schaak Bond en schrijver van het boekje Het schaakspel in de kunst- en cultuurhistorie (1968). Schuyer zat voor D66 zestien jaar in de Eerste Kamer (1991 tot 2007).

De relatie schaken en kunst is al eeuwenlang een onderwerp van discussie. Is schaken kunst? Heeft kunst iets van schaken in zich?

Marcel Duchamp, zowel schaker als kunstenaar, omschreef het zo: Niet alle kunstenaars zijn schakers, maar alle schakers zijn kunstenaars. De schrijver Menno ter Braak deelde die mening. In zijn "Gelijkenis van het schaakspel" (uit 1935), zegt hij dat "het schaakspel zich in zijn constructie als in de geestelijke standing van zijn beoefenaars, overal tegen kunst en wetenschap aanvlijt.

Anderen gaan echter uit van een definitie van kunst. Zij beoordelen zaken als techniek, schoonheid, diepgang, gevoel, inhoud en constateren dat er weinig raakvlakken zijn tussen schaken en kunst.

Onder hen was ook de Nederlandse schaakgrootmeester en columnist Jan Hein Donner. Hij schreef:  'De werkelijke schoonheid van het schaken wordt uitsluitend uitgedrukt in de zetten, 1. e2-e4, in 23. … Dg3!! en natuurlijk in 47. … Lh3!!'.  'Die beschouwingen over schaken en kunst', schreef Donner, 'hebben iets nuffigs. De waarde van dit spel ligt er niet in dat Goethe er een gunstig oordeel over had of dat Jean Rostand het speelde. Het schaken is een cultuurmonument omdat El Greco het speelde, Lasker, Aljechin en Botwinnik. Daarom is schaken juist niet kunst. Veel dingen zijn met schaken te vergelijken, maar schaken is alleen maar schaken'.

Hoe het ook zij, de tentoongestelde werken van 16 kunstenaars leggen allemaal de relatie tussen schaken en kunst.

Ze zijn bijeengebracht door het jonge bedrijf Schaakkunst, een initiatief van Margreet Wevers en Geert van Tongeren. Zij verkopen kunst en schaakattributen via de website www.schaakkunst.nl.


Oudste schaakklok

Heel bijzonder is dat de (voor zover bekend) oudste schaakklok ter wereld op de expositie zal zijn. Het gaat om een antieke schaakklok uit de negentiende eeuw, vervaardigd door Fattorini. De klok werd geïntroduceerd op het door Zukertort gewonnen London International Tournament van 1883. Dit is, voor zover bekend, het enig overgebleven exemplaar.

Het is aardig deze klok te zien naast de schaakklokken die in de loop der jaren door DGT gemaakt zijn. Zoals de nieuwste klok, die opvouwbaar is en een Chess960-functie heeft. Een wereldprimeur van DGT, die op dit gebied marktleider in de wereld is.

De tentoonstelling Schaakkunst loopt van 8 oktober tot en met 19 januari en is op werkdagen tijdens kantooruren gratis toegankelijk. DGT is gevestigd aan de Hengelosestraat 66 in Enschede, op loopafstand van het station.

Wedstrijden ESGOO in meesterklasse live op internet

Primeur in schaakcompetitie

ENSCHEDE - 26 september 2008 - De nieuwe KNSB-competitie, die zaterdag 27 september van start gaat, krijgt een primeur in de meesterklasse. Alle thuiswedstrijden van het eerste team van ESGOO uit Enschede zullen live op internet te volgen zijn. De eerste tegenstander die dit mag meemaken is SC Groningen, dit jaar schakend onder de naam Hotels.nl.

Het live kunnen volgen op internet is mogelijk omdat de eerste teams van ESGOO als speellocatie hebben gekozen voor het Chesslab in het gebouw van DGT in Enschede. Deze ruimte heeft een permanente opstelling met elektronische schaakborden en alle techniek om de tien partijen live op internet uit te zenden.

Bovendien is de locatie gemakkelijk bereikbaar (op loopafstand van het station) en heeft een eigen parkeerplaats.

De partijen zullen te volgen zijn op de site van DGT, dan klikken op Chesslab en vervolgens op live. De wedstrijden beginnen om 13.00 uur.

Voor Groningen zullen ondermeer de kersverse EU-kampioen Jan Werle en de van Apeldoorn overgekomen Sipke Ernst aantreden. Maar ook Ivan Sokolov en een van de sterkste damesspelers in Nederland Tea Lanchava. Voor ESGOO spelen ondermeer Michael Feygin, Rafael Fridman, Frank Kroeze, en het Duitse jeugdtalent Sarah Hoolt. De gemiddelde rating van beide teams is ruim in het voordeel van Groningen. Het verschil bedraagt ongeveer honderd ELO-punten.

Website KNSB

De website van de KNSB is begin deze maand vernieuwd. Op het moment zijn nog niet alle pagina's overgezet, maar het ligt in de bedoeling dit deze maand volledig af te ronden. De site ziet er een stuk frisser uit.

In het bericht over de vernieuwde website van de KNSB staan de belangrijkste verschillen benoemd.

Als  opmerkelijk nieuwtje op de site wordt de ratingviewer genoemd, die echter volkomen los van de rest van de site lijkt te staan.

Bij mij blijven de menu's aan de bovenkant soms storend open staan, maar ik neem aan dat deze kinderziektes binnenkort wel opgelost zullen zijn.

Al met al een grote verbetering.

Bijzondere schaakstukken

Een aantal series met bijzondere schaakstukken is te vinden op de site van Mammoth Treasures. Dit is een van de plaatjes van de Egypte schaakstukken.
 --    Update: de link is verwijderd, omdat de site niet meer bestaat.

Schaken met dit soort stukken wordt er over het algemeen niet duidelijker op, maar ze zijn wel mooi om even naar te kijken.